understand public notices and signs (including timetables and advertisements)

Masomo ya Usomaji – Tangazo la Umma, Ratiba, Matangazo (IGCSE 0262)

Lengo la Somo

Wanafunzi wataweza:

• Kusoma na kuchambua tangazo la umma, alama za baraza, ratiba, matangazo pamoja na blogu, majalada, vipeperushi, barua pepe, fomu, maandishi ya kubuni (AO1 R1‑R4).
• Kuandika kazi za kifungua (barua rasmi, barua pepe, ripoti, makala, blogu) na kazi za maandishi ya kiendelezi (maandiko ya mtazamo, maelezo, hadithi fupi) (AO2 W1‑W5).
• Kusikiliza na kujibu maswali ya aina nne (habari, taarifa za hali ya hewa, matangazo ya usafiri, mahojiano) (AO3 L1‑L4).
• Kutoa mazungumzo ya mdomo – uwasilishaji, mazungumzo ya mada, mazungumzo ya kijamii – kwa kuzingatia viwango vya AO4 S1‑S5.

Muhtasari wa Maudhui ya Syllabus

Sehemu	Uandishi (AO)	Maudhui Muhimu
Usomaji	AO1 R1‑R4	Tangazo la umma, alama za baraza, ratiba, matangazo, blogu, majalada, vipeperushi, barua pepe, fomu, maandishi ya kubuni.
Uandishi wa Kifungua	AO2 W1‑W5	Barua rasmi, barua pepe, ripoti, makala, blogu, mapitio.
Uandishi wa Maandishi ya Kiendelezi	AO2 W1‑W5	Insha, maelezo, hadithi fupi, maoni.
Kusikiliza	AO3 L1‑L4	Ujumbe wa simu, ripoti ya hali ya hewa, matangazo ya usafiri, mahojiano, mazungumzo ya kijamii.
Kuzungumza	AO4 S1‑S5	Uwasilishaji, mazungumzo ya mada, mazungumzo ya kijamii, majibu ya maswali.

Uglossary (Maneno Muhimu)

Kiswahili	Kiingereza	Maelezo mafupi
Kichwa	Heading	Maneno yanayoonyesha mada kuu ya tangazo.
Maelezo ya msingi	Key details	Tarehe, muda, mahali, jina la shirika.
Maagizo / Maelekezo	Instructions	Hatua za kuchukua au usalama.
Maelezo ya mawasiliano	Contact information	Nambari ya simu, barua pepe, tovuti.
Ratiba	Timetable	Orodha ya nyakati za kuondoka/kufika.
Matangazo	Advertisement	Ujumbe unaolenga kumvutia msomaji/kuneza bidhaa au wazo.
Lengo	Purpose	Sababu ya kutumwa kwa tangazo.
Mtazamo	Attitude	Hisia au mtazamo wa mtengenezaji wa maandishi.
Maana isiyotabiriwa	Implied meaning	Ujumbe usio wazi, unaagizwa kwa muktadha.
Muundo	Layout	Utaratibu wa sehemu za maandishi (kichwa, maelezo, maagizo, mawasiliano).
Ushirikiano	Coherence	Uhusiano wa mawazo kupitia viunganishi, viashiria, na mtiririko.

1. Tangazo la Umma – Aina, Muundo na Uchambuzi

1.1 Muundo wa Kawaida (Sehemu Nne)

Sehemu	Kazi	AO‑inayolenga
Kichwa (Heading)	Kutoa muhtasari wa maudhui; kuvutia usomaji.	AO1 R2 – “Identify purpose”
Maelezo ya Msingi (Key details)	Tarehe, muda, mahali, jina la shirika.	AO1 R1 – “Locate specific information”
Maagizo / Maelekezo (Instructions)	Hatua za kuchukua, usalama.	AO1 R3 – “Interpret instructions”
Maelezo ya Mawasiliano (Contact information)	Namba ya simu, barua pepe, tovuti.	AO1 R4 – “Infer implied meaning”

1.2 Aina za Tangazo la Umma

• Usalama (moto, barabara, dharura)
• Afya ya umma (chanjo, kampeni za usafi)
• Matukio ya shule (sherehe, mashindano)
• Habari za jamii (mabadiliko ya ratiba, matukio ya kiutamaduni)

1.3 Mfano – Tangazo la Usalama (Moto)

Kichwa: TAARIFA YA USALAMA – MASHINDA YA MOTO
Maelezo ya Msingi: Kila siku, 06:00 – 18:00, Ghorofa ya 3, Jengo la Mji wa Kijiji.
Maagizo: Tafadhali usifunge milango ya moto.
Wasiliano: Simu 0123 456 789.

1.4 Mfano – Tangazo la Afya ya Umma (COVID‑19)

Kichwa: Taarifa ya Kinga – COVID‑19
Maelezo ya Msingi: 15 Nov 2025 – 30 Nov 2025; Kituo cha Afya, Kijiji.
Maagizo: Vaa barakoa, fanya uchunguzi wa haraka, usikubali wageni bila kipimo.
Wasiliano: Simu 0987 654 321, barua pepe: info@afya.co.tz.

2. Ratiba – Aina, Muundo na Uchambuzi

2.1 Vipengele vya Kawaida

1. Jina la huduma / tukio.
2. Muda wa kuondoka / kuanza (saa na dakika).
3. Mahali pa kuondoka / kuanzia.
4. Mahali pa kufika / kumalizia.
5. Gharama (kama inahitajika).
6. Maelezo ya ziada (jina la dereva, namba ya jini, hali ya hewa).

2.2 Muundo wa Jedwali la Ratiba

#	Muda wa Kuondoka	Mahali Pa Kuondoka	Mahali Pa Kufika	Gharama (KSH)
1	07:30	Stesheni ya Kijiji	Stesheni ya Mji	150
2	08:45	Stesheni ya Kijiji	Stesheni ya Mji	150
3	10:00	Stesheni ya Kijiji	Stesheni ya Mji	150

2.3 Mfano – Ratiba ya Darasa (Shule)

Siku	08:00 – 09:00	09:15 – 10:15	10:30 – 11:30	12:30 – 13:30
Jumatatu	Hisabati	Kiswahili	Sayansi	Uchambuzi wa Maandishi
Jumanne	Jiografia	Kiingereza	Biolojia	Fizikia
Jumatano	Hisabati	Kiswahili	Sayansi	Uchambuzi wa Maandishi

3. Matangazo – Aina, Uchambuzi na Viashiria vya AO

3.1 Aina za Matangazo

• Kibiashara – kuhamasisha ununuzi, huduma, matukio ya kiuchumi.
• Kijamii – kampeni za afya, mazingira, elimu, usalama.
• Digital – blogu, post za mitandao, vipeperushi vya mtandaoni.
• Barua za habari – matangazo ya magazeti, vipeperushi vya redio.

3.2 Msingi wa Uchambuzi (AO1 R2‑R4)

Kipengele	Swali la Uchambuzi	AO inayolenga
Lengo	Ni kwa ajili ya nini tangazo hili? (kuhamasisha, kuelimisha, kutangaza)	AO1 R2
Mtazamo	Mtengenezaji anaonyesha mtazamo gani? (chanya, kinene, kinashawishi)	AO1 R3
Maneno ya kuhamasisha	Ni maneno gani yanayotumia vitendo (PATA, SHIRIKI, JIFUNZE)?	AO1 R3
Maelezo maalum	Ni ofa gani, tarehe, muda au masharti yanayotolewa?	AO1 R1
Maelezo ya mawasiliano	Je, kuna namba, barua pepe, tovuti? Ni za kuwasiliana vipi?	AO1 R1
Maana isiyotabiriwa	Ni ujumbe gani unaofichwa, unaagizwa kwa muktadha?	AO1 R4
Ushirikiano (cohesion)	Je, viashiria (kwa mfano, “hadi”, “tangu”) vinatumika?	AO1 R4

3.3 Mfano – Tangazo la Kibiashara

“PATA 30% PUNGUZU KWA KILA UNUNUZI JUU YA KSH 2,000. KUNUNU SASA KWA NAMBARI 0777 888 999.”

3.4 Mfano – Tangazo la Kijamii (Kampeni ya Usafi wa Mazingira)

“SHIRIKI NASI – KUTUNZA MAZINGIRA! Piga chuma kwenye taka, tumia chupa za plastiki tena. Pata zawadi ya ‘Mwanzo Mzuri’ kwa kila familia inayoshiriki. Wasiliana: 0800 RECYCLING.”

4. Uandishi wa Kifungua (Functional Writing) – Mwongozo wa AO2

4.1 Aina za Kazi za Kifungua

• Barua rasmi / barua pepe (formal)
• Ripoti (incident, school, travel)
• Makala (newspaper / magazine article)
• Blog / post ya mtandaoni
• Mapitio / maoni ya bidhaa

4.2 Muundo wa Kazi Kila Aina

Aina ya Kazi	Muundo (Heading, Salutation, Body, Closing)
Barua rasmi	Heading → Salutation → Introduction → Main points (bullet/paragraph) → Closing → Signature
Barua pepe (informal)	Subject line → Greeting → Body (short paragraphs) → Sign‑off
Ripoti	Title → Date & reference → Introduction → Findings → Recommendations → Conclusion
Makala	Headline → By‑line → Lead paragraph → Body (sub‑headings) → Quote → Conclusion
Blog	Title → Hook → Body (sections with sub‑headings) → Call‑to‑action → Author bio

4.3 Alama za Kuweka Alama (Marking Checklist – AO2)

Uwanja	Ushuru (AO)	Alama (0‑2)
Uhalali wa muundo	W1 – “Use appropriate layout”	0 = hauna muundo; 1 = muundo wa msingi; 2 = muundo kamili
Uhalali wa usajili (register)	W2 – “Use appropriate register”	0 = hauna usajili; 1 = usajili usi sahihi; 2 = usajili sahihi
Uhalali wa uunganishaji (linking devices)	W3 – “Use linking devices for cohesion”	0 = hakuna; 1 = kidogo; 2 = kutosha
Uhalali wa sarufi & tahajia	W4 – “Correct grammar & punctuation”	0 = makosa mengi; 1 = makosa machache; 2 = sahihi
Uhalali wa maudhui (relevance & completeness)	W5 – “Answer the task fully”	0 = haijajibu; 1 = jibu la kiasi; 2 = jibu kamili

4.4 Mwongozo wa Kuandika Maandishi ya Kiendelezi (AO2 – Insha, Maelezo, Hadithi)

• Uchambuzi wa muundo (utangulizi, mwili, hitimisho).
• Kutumia viashiria vya mtiririko (kwa mfano, “kwamba”, “hata hivyo”, “kwa kumalizia”).
• Kujumuisha mifano, takwimu au maelezo yanayosaidia hoja (AO2 W3).
• Kuhakikisha ufasaha wa kiswahili (AO2 W4).

5. Kusikiliza – Muundo, Aina za Mazoezi na Mikakati (AO3)

5.1 Aina za Mazoezi ya Kusikiliza (Cambridge)

1. Short‑answer questions – jibu moja au mbili za maelezo ya moja kwa moja.
2. Gap‑fill (cloze) – jaza maneno yaliyokosewa, mara nyingi ni namba, tarehe, vitenzi.
3. Multiple‑matching – ulinganishe taarifa zilizo kwenye rekodi na maswali.
4. Multiple‑choice – chagua jibu sahihi kutoka kwa chaguzi tatu au nne.

5.2 Mikakati ya Kusikiliza (kila AO)

Hatua	Muundo	AO inayolenga
1. Sikiliza mwanzoni	Tambua muundo wa ujumbe (habari, maelekezo, maelezo)	AO3 L1 – “Identify the type of text”
2. Tazama viashiria vya muda na mahali	Nunua tarehe, saa, maeneo	AO3 L2 – “Locate specific information”
3. Chunguza maneno muhimu	Maneno ya kuhamasisha, viashiria vya kusababisha (kwa mfano, “tafadhali”, “ni muhimu”)	AO3 L3 – “Interpret meaning”
4. Tafuta maana isiyotabiriwa	Ujumbe wa hali ya juu, mtazamo, nia	AO3 L4 – “Infer implied meaning”

5.3 Mfano wa Mazoezi ya Kusikiliza

Rekodi: “Good morning, this is the City Transport Service. The next bus to the Central Station departs at 08:45 from the Main Bus Stop. The fare is KSH 150. For enquiries call 0123 456 789.”

• Q1 (Short‑answer): Ni saa ngapi basi la 2 linatoka? 08:45 – AO3 L2.
• Q2 (Gap‑fill): Gharama ya tiketi ni ____ KSH. 150 – AO3 L2.
• Q3 (Multiple‑choice): Ni wapi unaweza kupiga simu kwa maelezo zaidi?
  a) 0123 456 789 b) 0777 888 999 c) 0800 RECYCLING – a – AO3 L2.

6. Kuzungumza – Muundo, Viwango na Mfano (AO4)

6.1 Muundo wa Mtihani wa Kuzungumza (Cambridge)

1. Part 1 – Presentation (2 min) – mwanafunzi anapokea cue‑card, anaandaa na kuwasilisha mada (AO4 S1‑S3).
2. Part 2 – Interactive discussion (4 min) – mwalimu anauliza maswali yanayohusiana na mada, mwanafunzi anajibu na kuendeleza mazungumzo (AO4 S4‑S5).
3. Part 3 – General conversation (4 min) – mada hurahisika (Areas A‑E) na maswali ya maoni (AO4 S5).

6.2 Viashiria vya Ulinganishaji (Marking Rubric – AO4)

Uwanja	Alama (0‑5)
Uwezo wa kuwasilisha (fluency & pronunciation)	0 = haifasiri; 5 = kifasaha kabisa
Uwezo wa kuunganisha mawazo (cohesion & linking)	0 = hauna muunganiko; 5 = muunganiko mzuri
Uwezo wa kujibu maswali (relevance & development)	0 = hajajibu; 5 = majibu kamili, yanayozidi
Uwezo wa kutumia msamiati sahihi (lexical resource)	0 = maneno machache; 5 = msamiati tajiri
Uwezo wa kudhibiti sarufi na muundo (grammatical range)	0 = makosa mengi; 5 = sarufi sahihi

6.3 Mfano wa Cue‑Card (Part 1)

Mada: “Describe a public place you like to visit.”
Point‑to‑cover: location, why it is popular, facilities available, personal experience, recommendation.
Tip: Use linking words – “kwa mfano”, “hata hivyo”, “kwa kumalizia”.

7. Mikakati ya Usomaji (Reading Strategies – AO1)

1. Chunguza muundo: Angalia kichwa, alama za alama, jedwali, picha – AO1 R2 (identify purpose).
2. Tafuta maneno muhimu: Namba, tarehe, majina, viambatisho vya muda, vitenzi vya kuagiza – AO1 R1.
3. Fanya muhtasari wa kila sehemu: Sentensi moja inayofupisha – AO1 R3 (interpret meaning).
4. Tambua mtazamo na nia: Je, tangazo lina hamasa, tahadhari, au habari? – AO1 R2‑R3.
5. Chambua maana isiyotabiriwa: Tathmini muktadha, tafuta viashiria vya “implied meaning” – AO1 R4.
6. Angalia viunganishi (linking devices): “hadi”, “tangu”, “kwa sababu” – vinaongeza ushirikiano – AO1 R4.

8. Mazoezi ya Kifaa (Practice Tasks)

8.1 Tangazo la Umma – Usalama (Moto)

Kichwa: TAARIFA YA USALAMA – MASHINDA YA MOTO
Maelezo: Kila siku, 06:00 – 18:00, Ghorofa ya 3, Jengo la Mji wa Kijiji.
Maagizo: Tafadhali usifunge milango ya moto.
Wasiliano: 0123 456 789.

• Swali 1 (AO1 R1): Ni saa ngapi mashinda ya moto yanapatikana?
• Swali 2 (AO1 R1): Mashinda ya moto yipo wapi?
• Swali 3 (AO1 R1): Nambari ya simu ya mawasiliano ni ipi?

8.2 Ratiba – Basi (Usafiri)

Orodha ya ratiba iliyo juu.

• Swali 4 (AO1 R2): Basi ya hatua ya 2 inondoka saa ngapi?
• Swali 5 (AO1 R1): Gharama ya tiketi ni kiasi gani?

8.3 Matangazo – Kibiashara

“PATA 30% PUNGUZU KWA KILA UNUNUZI JUU YA KSH 2,000. KUNUNU SASA KWA NAMBARI 0777 888 999.”

• Swali 6 (AO1 R2): Lengo la tangazo ni lipi?
• Swali 7 (AO1 R3): Mtazamo unaonyeshwa ni upi?
• Swali 8 (AO1 R4): Ni maana gani isiyotabiriwa katika “30% punguzo”?

8.4 Barua Pepe – Kualika kwa Tukio la Shule (AO2 W1‑W5)

Prompt: Andika barua pepe rasmi kwa rafiki yako ukimualika kuhudhuria tamasha la shule linalofanyika tarehe 10 Desemba 2025, saa 5 pm, katika uwanja wa shule. Tumia lugha rasmi, toa maelezo ya mahali, shughuli zitakazofanyika, na maelezo ya mawasiliano.

8.5 Rekodi ya Kusikiliza – Tangazo la Usafiri (AO3)

Rekodi: “Attention passengers, the next train to Coastal City departs at 14:20 from Platform 3. The journey takes 2 hours and 15 minutes. Tickets cost KSH 800. For assistance call 0199 123 456.”

• Q1 (Short‑answer, AO3 L2): Ni saa ngapi treni la 2 linatoka?
• Q2 (Gap‑fill, AO3 L2): Gharama ya tiketi ni ____ KSH.
• Q3 (Multiple‑choice, AO3 L1): Rekodi hii ni ya aina gani?
  a) Habari ya hali ya hewa b) Tangazo la usafiri c) Maelezo ya hoteli – b

8.6 Kuzungumza – Presentation (AO4 S1‑S3)

Cue‑Card: “Describe a public sign that you find useful in your community.”
Points to cover: location, description, purpose, how it helps people, any suggestion for improvement.

9. Muhtasari wa Alama za Mtihani (Marking Weightings)

Sehemu	Alama (max)	AO inayo husika
Reading – multiple choice & short answer	20	AO1 R1‑R4
Writing – functional task	15	AO2 W1‑W5
Writing – extended prose	15	AO2 W1‑W5
Listening	15	AO3 L1‑L4
Speaking – presentation & discussion	15	AO4 S1‑S5
Jumla	80

10. Rasilimali za Kujifunza Zaidi

• Cambridge IGCSE Swahili 0262 Teacher’s Handbook – sections “Reading: public notices & adverts”.
• BBC Swahili – podcasts for listening practice (news, travel, health).
• “Swahili Language Lab” – online bank of timetables, brochures, and advertisements.
• “Write & Speak” – model functional writing samples with marking rubrics.