show some awareness of what is implied but not directly stated, such as gist, purpose and intention

Resources → Subject Notes → Kiswahili → Lesson Plan

Kiswahili IGCSE 0262 – Maelezo ya Somo: Kusikiliza (Listening)

Lengo la Somo

Baada ya kumaliza somo, wanafunzi wataweza:

  • Kusoma muhtasari (gist) wa mazungumzo au maandishi ya kusikiliza.
  • Kutambua madhumuni, nia, na mtazamo wa msemaji (purpose, intention, attitude).
  • Kuchambua uhusiano kati ya mawazo, maoni, na hisia zilizofichwa.
  • Kuchagua na kuandika taarifa muhimu kutoka kwa rekodi ndefu (AO L1).
  • Kujibu aina mbalimbali za maswali ya mtihani (multiple‑choice, short answer, cloze, summary) kwa usahihi wa kisarufi na msamiati (AO L2‑L5).

Ulinganisho na Mahitaji ya Syllabus (Cambridge IGCSE 0262, 2025‑27)

AO (Assessment Objective) Ujuzi unaotarajiwa Shughuli za darasani / mazoezi yanayokidhi AO Uboreshaji kulingana na “quick audit”
L1 – Identify & select relevant information Kuchagua maelezo muhimu kutoka kwa rekodi ndefu (mfano: ujumbe wa simu, ripoti ya habari). Cloze, short‑answer, note‑taking, “multiple‑matching” (Exercise 3) – imeongezwa. Ongeza shughuli ya multiple‑matching (kuelekeza kwa rekodi fupi, kuoanisha taarifa na chaguo).
L2 – Understand ideas, opinions & attitudes Kutambua maoni, mtazamo, na hisia (furaha, huzuni, hasira, sarcasm, etc.). Uchambuzi wa “tone”, “volume”, mazungumzo ya “kwa nini” na “vipi”. Badilisha rekodi moja ndefu kwa rekodi mbili fupi – moja ya maoni, moja ya taarifa za faktiki – ili wanafunzi wajifunze kubadilisha umakini.
L3 – Show understanding of connections between ideas Kuelewa uhusiano wa kisiasa, kiutamaduni, au kiutendaji kati ya hoja. Uchambuzi wa “cause‑effect”, “compare‑contrast”. Ongeza “link‑ideas” drill – mechi ya jozi (cause → effect, problem → solution) ya sentensi kutoka rekodi ile ile (5 dak).
L4 – Write a short, accurate summary Kutengeneza muhtasari wa sentensi 3‑5 unaofuatilia muundo: tukio – matokeo – maoni. Uandishi wa muhtasari baada ya kusikiliza; kulinganisha muhtasari wa wanafunzi. Toa rubriki kamili (checklist) inayolingana na mkusanyiko wa alama za mtihani.
L5 – Use appropriate language to express meaning
(Extension – si AO rasmi)		 Kutumia maneno ya msaada, misemo, na muundo sahihi wa sarufi. Warsha ya “phrases for inference”; mazoezi ya “point‑example‑explanation”. Elewa kuwa hii ni “enrichment” – iainishe kama “Extension activity”.

Aina za Vyanzo (Source Types) vinavyotumika katika mtihani

  • Mahojiano ya kibinadamu (conversation)
  • Ujumbe wa simu (phone message)
  • Ripoti ya habari (news report)
  • Tangazo (advertisement)
  • Hotuba fupi au mazungumzo ya darasani (lecture / talk)
  • Hadithi fupi au simulizi (storytelling)

Kila aina ina sifa zake – mzunguko wa maneno, kasi, na uhusiano wa hisia – ambazo ni muhimu kuzingatia wakati wa kusikiliza.

Muundo wa Rekodi Mfano (Sample Listening Texts)

  1. Kichwa: “Utafiti wa bei za mazao ya shambani” (Ujumbe wa simu, muda 1 min 30 sec)
    • Wahusika: Msimamizi (Ms), Mkulima (Mk)
    • Muhtasari (gist): Msimamizi anatoa taarifa za mabadiliko ya bei ya mahindi na mpunga, akihimiza mkulima kupanda mpunga wa “Hybrid 2025”.
    • Madhumuni: Kukuza upatikanaji wa mazao yenye faida kubwa; kuwahamasisha wakulima kupanda mazao yanayofaa soko.
    • Nia ya msemaji: Kushawishi mkulima kuanza kilimo cha mpunga wa “Hybrid 2025”.
    • Hisia / Attitude: Heshima na uhamasishaji (tone ya kirafiki, lakini ina msukumo wa kiutendaji).
  2. Kichwa: “Shule ya Kijiji inatangaza sherehe ya mwaka mpya” (Ripoti ya habari, muda 1 min 10 sec)
    • Wahusika: Msimulizi wa habari (Ms), Mkuu wa shule (Mk)
    • Muhtasari (gist): Sherehe itafanyika tarehe 5 Januari, ikijumuisha maonyesho ya tamaduni, michezo, na hotuba ya mkuu wa shule.
    • Madhumuni: Kukuza ushiriki wa wazazi na wanafunzi; kuhamasisha jamii kuhudhuria.
    • Nia ya msemaji: Kuwaonya jamii juu ya tarehe, muda, na shughuli za sherehe.
    • Hisia / Attitude: Furaha na hamasa (tone ya jumuishi, nyuzi ya sherehe).

Muundo wa Masomo (Lesson Plan – 60 dakika)

Hatua Muda (dak) AO (L1‑L5) Shughuli / Rasilimali Vidokezo vya Mwalimu
1. Utangulizi & kuanzisha muktadha 5 L2, L3 Picha/slide ya mazingira; swali “Ni mazungumzo gani tunaweza kutarajia?” Toa msamiati muhimu (keywords) kabla ya kuanza.
2. Gist – “listen first, write later” 7 L1, L4 Rekodi ya sekunde 30 (mazungumzo ya kibinadamu). Wanafunzi huandika “Kitu kikuu kilichotokea ni nini?” bila kuandika. Usikilize mara ya kwanza bila maelezo; toa muda wa kufikiri.
3. “Key‑words” & glossing 8 L1, L2 Orodha ya maneno 8‑10 yanayotumika katika rekodi; wanafunzi wanatengeneza “glossary”. Himiza matumizi ya kamusi ya kibinadamu au ya mtandaoni.
4. Rekodi fupi 1 – Maoni (opinion‑driven) 10 L2, L3 Ujumbe wa simu wa “Utafiti wa bei za mazao”. Wanafunzi wanatunga “note‑taking” na wanajibu “What is the speaker’s attitude?” Jaza “pause” baada ya kila sentensi muhimu.
5. Rekodi fupi 2 – Taarifa za faktiki 10 L2, L3 Ripoti ya habari “Sherehe ya mwaka mpya”. Wanafunzi wanatunga “note‑taking” na wanachambua “cause‑effect” (kwa nini sherehe inahusishwa na ushiriki wa jamii). Weka “pause” baada ya kila kipengele cha “cause” na “effect”.
6. “Link‑ideas” drill 5 L3 Ukurasa wenye jozi za “cause → effect”, “problem → solution” kutoka rekodi zote mbili; wanafunzi wanalinganisha kwa mikono. Toa kadi za “cause” na “effect” ili kuwasaidia kupanga mawazo.
7. “Multiple‑matching” (Exercise 3) 5 L1 Jedwali la taarifa 4 (kila moja inahusiana na rekodi 1 au 2). Wanafunzi wanachagua chaguo sahihi (A‑D) kwa kila taarifa. Weka alama ya “✔” baada ya jibu sahihi, kisha fanya majadiliano.
8. Muhtasari wa sentensi 3‑5 10 L4 Wanafunzi wanaandika muhtasari wa rekodi 1 au 2 (kuchagua moja). Rubriki ya “checklist” inatolewa (angalia chini). Wasilisha muhtasari wa kimuundo (tukio – matokeo – maoni) na ulinganisha na mfano wa mwalimu.
9. “Extension” – Phrase‑bank & inference 5 L5 (extension) Warsha ya misemo ya “infer”, “suggest”, “imply”. Toa kadi za misemo; wanafunzi wanaitumia katika jibu la MCQ.
10. Hitimisho & kazi ya nyumbani 5 L4‑L5 Kazi ya “write a 120‑word summary” ya rekodi mpya (hadithi fupi). Orodha ya misemo ya “inference”. Wasilisha rubriki ya muhtasari (angalia chini).

Rubriki ya Muhtasari (Checklist – AO L4)

Kipengele Alama za Ushindi (1–4) Maelezo
Uhalisi wa muundo (tukio – matokeo – maoni) 1 – 4 Sentensi 1 = tukio, Sentensi 2 = matokeo, Sentensi 3‑4 = maoni / mapendekezo.
Uhalisi wa maelezo muhimu 1 – 4 Jumla ya 80 % ya taarifa kuu zimejumuishwa.
Ufasaha wa kisarufi & uandishi 1 – 4 Matumizi sahihi ya viambishi, viwakilishi, na uunganishaji (kwa hiyo, hivyo, lakini).
Ukiukaji wa neno (word‑count) 1 – 4 120 ± 10 maneno.
Uunganishaji wa maneno (connectors) 1 – 4 Kutumia “kwa hiyo”, “hata hivyo”, “kwa upande mwingine” etc.

Mikakati ya Kujifunza (Tips for Learners)

  • Listen for gist first, details later. – Sikiliza mara ya kwanza bila kuandika; rudi tena kwa maelezo.
  • Predict & confirm. – Kabla ya kusikiliza, andika mada inayotarajiwa, madhumuni, na nia; thibitisha baada ya kusikiliza.
  • Use the speaker’s tone. – Sauti, msimamo, na kasi vinaashiria hisia na mtazamo.
  • Mark key‑words. – Alama maneno yanayojirudia au yanayoweza kuashiria mabadiliko ya mawazo.
  • Paraphrase. – Baada ya kusikiliza, eleza kwa maneno yako mwenyewe ili kuthibitisha uelewa.
  • Link ideas. – Tafuta uhusiano wa “cause‑effect”, “problem‑solution”, au “compare‑contrast”.

Maswali ya Mtihani (Exam‑style Questions) – Kutokana na rekodi za mfano

  1. Short answer (AO L1): Andika bei mpya za mahindi na mpunga zilizoambatanishwa katika ujumbe wa simu.
  2. Multiple‑choice (AO L2): Msimamizi anajaribu…
    • A. Kuongeza uzalishaji wa mahindi
    • B. Kushawishi mkulima kupanda mpunga wa “Hybrid 2025”
    • C. Kutoa taarifa ya hali ya hewa
    • D. Kuomba mkulima kulipa ada ya ushauri
  3. Cloze (AO L1): “Tunaona kuwa bei ya ______ (mpunga) imepanda kwa asilimia __% tangu mwezi jana.”
  4. Summary (AO L4): Andika muhtasari wa sentensi 3‑5 unaofuatilia muundo: tukio – matokeo – maoni.
  5. Language use – Extension (AO L5): Tumia mojawapo ya misemo ifuatayo kuonyesha nia ya msemaji: “Kwa hivyo”, “Hii ina maana kwamba”, “Ningependa ushauri wako”.

Shughuli za Darasani – Mfano wa 60 dakika (Imara na Imeboreshwa)

  1. Usikilizaji wa Kundi (15 dak)
    • Makundi ya 3‑4; kusikiliza rekodi ya mazungumzo (conversation).
    • Majibu ya “gist” na “purpose”.
  2. Uchambuzi wa Tone & Attitude (10 dak)
    • Rudia sehemu fupi, wacheze “high‑low” voice; wanafunzi wanaandika hisia wanazoona.
  3. Cloze & Key‑Word Exercise (10 dak)
    • Wanafunzi wanajaza maneno yaliyokosekana; kisha wanajadili kwa nini maneno hayo ni muhimu.
  4. Link‑Ideas Matching (5 dak)
    • Ukurasa unaochanganya “cause” na “effect” kutoka rekodi zote mbili; wanafunzi wanahusisha kwa mikono.
  5. Multiple‑Matching (Exercise 3) (5 dak)
    • Jedwali la taarifa 4; wanafunzi wanachagua chaguo sahihi (A‑D) kwa kila taarifa.
  6. Uandishi wa Muhtasari (15 dak)
    • Kila mwanafunzi anaandika muhtasari wa sentensi 3‑5; anapimwa kwa rubriki ya “checklist”.
  7. Majadiliano ya Kikundi – “Maneno yasiyotajwa moja kwa moja” (10 dak)
    • Jadili jinsi “tone”, “choice of words”, na “silence” vinaweza kubadilisha maana ya ujumbe.

Uthibitisho wa Uelewa – Mtihani wa Nyumbani (Sample)

  1. Multiple‑choice – 4 maswali (AO L2).
  2. Short answer – 3 maswali yanayohitaji taarifa maalum (AO L1).
  3. Cloze – 5 blank spaces (AO L1).
  4. Summary – 120 maneno (AO L4).
  5. Language use – 2‑3 sentensi ukitumia “phrases for inference” (AO L5 – extension).

Maneno ya Msaada (Useful Phrases)

  • “Inaonekana kwamba …”
  • “Msemaji anajaribu …”
  • “Nina hisi … kutokana na …”
  • “Lengo la mazungumzo ni …”
  • “Kwa mujibu wa …”
  • “Kwa hiyo, ina maana kwamba …”
  • “Msemaji anaonyesha … (tone/attitude) kwa kutumia …”
Suggested diagram: Mtiririko wa mazungumzo (Msemaji 1 → Msemaji 2 → Msikilizaji). Alama ya “?” imewekwa katikati ili kuonyesha sehemu ya “implied meaning”.

Create an account or Login to take a Quiz

31 views
0 improvement suggestions

Log in to suggest improvements to this note.