organise and link ideas with a range of appropriate linking devices

Muhtasari wa Syllabus ya Cambridge IGCSE Kiswahili 0262

Malengo ya Jumla

• Kusoma, kuandika, kusikiliza na (hiari) kuzungumza kwa Kiswahili kwa ufasaha, msamiati sahihi, na mtiririko mzuri.
• Kutumia viunganishi vya Kiswahili ili kupanga mawazo, kuunda hoja zenye mantiki, na kuwasilisha maoni kwa ufasaha.

Malengo ya Tathmini (Assessment Objectives – AO)

AO	Maelezo (kulingana na Syllabus)	Uzito wa Alama (%)
AO1 – Reading	Kuelewa maudhui, maana, mtazamo, na mtindo wa maandishi, sauti au video.	33 %
AO2 – Writing	Kusoma, kutafsiri, na kujibu maswali yanayotokana na maelezo, taarifa, na maudhui.	33 %
AO3 – Listening	Kuelewa maudhui, maana, mtazamo, na mtindo wa maandishi, sauti au video.	33 %
AO4 – Speaking (hiari)	Kupanga mawazo, kutumia viunganishi, na kuwasilisha maoni kwa ufasaha.	10 % (kama sehemu ya “endorsement”)

Muhtasari wa AO kwa Kazi za Tathmini

Kazi	AO Inayolengwa	Ufafanuzi wa Kazi
R1 – Gist & Main ideas	AO1	Ufafanuzi wa muhtasari, mtazamo, na madhumuni.
R2 – Detail & Inference	AO1	Ufafanuzi wa maelezo maalum, maudhui yaliyofichwa, mtazamo.
R3 – Vocabulary & Grammar	AO1	Ufafanuzi wa msamiati, sarufi, na muundo wa sentensi.
W1 – Content	AO2	Uhalisi wa maudhui, kujibu swali kikamilifu.
W2 – Organisation	AO2	Mpangilio wa wazo, matumizi ya viunganishi, muundo wa aya.
W3 – Language	AO3 (Writing)	Ufasaha wa sarufi, msamiati, uandishi, uwasilishaji.
L1 – Gist & Main ideas (Listening)	AO3	Ufafanuzi wa muhtasari, mtazamo, madhumuni.
L2 – Detail & Inference (Listening)	AO3	Ufafanuzi wa maelezo maalum, maudhui yaliyofichwa.
S1 – Presentation	AO4	Muundo wa hotuba, matumizi ya viunganishi, mtiririko.
S2 – Topic conversation	AO4	Ushirikiano wa mawazo, kujibu maswali, kuunganisha hoja.
S3 – General conversation	AO4	Uwezo wa kujibu maswali ya kawaida, kuonyesha msimamo.

---

1. Kuandaa na Kuunganisha Mawazo kwa Viunganishi (Linking Devices)

Aina za Viunganishi na Mfano wa Matumizi

Aina ya Viunganishi	Viunganishi (Kiswahili)	Matumizi (Kazi ya Kiukosoaji)
Kuongeza	na, pia, pamoja na, zaidi ya hayo, zaidi ya	Kutoa maelezo ya ziada au kuunganisha hoja zinazofanana.
Kupinga	lakini, ingawa, hata hivyo, ilhali, hata hivyo	Kutoa hoja inayopingana au kuonyesha tofauti.
Sababu	kwa sababu, kutokana na, kwa sababu ya, kwani, kutokana na	Kuelezea chanzo au sababu ya tukio.
Madhara / Matokeo	basi, kwa hivyo, matokeo yake ni, hivyo basi, kwa hiyo	Kutoa matokeo au athari ya tukio.
Mfuatano wa Muda	kwanza, halafu, baadaye, hatimaye, wakati huo	Kupanga mawazo kwa mpangilio wa wakati.
Ufafanuzi / Mfano	yaani, kwa maneno mengine, kama vile, mfano, mfano wa	Kutoa ufafanuzi au mfano wa wazo.
Ulinganisho	kama, vile vile, sawa na, tofauti na, ingawa	Kufanya kulinganisha kati ya mawazo mawili.
Ushauri / Pendekezo	napendekeza, ningependekeza, inashauriwa, ni bora, tunapaswa	Kutoa mapendekezo au maoni ya hatua inayofuata.

Ukaguzi wa Viunganishi (Checklist)

• Je, muundo wa insha una utangulizi, sehemu kuu, na hitimisho?
• Kila sehemu ina viunganishi vinavyofaa (mfano: “kwamba” kwa kuanzisha hoja, “basi” kwa matokeo, “lakini” kwa kupinga)?
• Umepunguza matumizi ya viunganishi vilivyo na maana sawa ndani ya sentensi moja?
• Viunganishi vimepangwa ili kuonyesha uhusiano wa mantiki (sababu‑matokeo, mfuatano, ufafanuzi, n.k.)?
• Umehakiki sarufi, tahajia, na uandishi wa maneno?

---

2. Sehemu ya Kuongea (Speaking – hiari)

Muundo wa Hotuba (1–2 dakika)

1. Utangulizi – salamu, utangulizi wa mada, na sentensi ya kuunganisha (kwa mfano: “Kwanza kabisa…”, “Leo nitazungumzia…”).
2. Sehemu kuu – hoja 2–3; kila hoja inatumia aina tofauti ya viunganishi (kuongeza, kupinga, sababu, matokeo, n.k.).
3. Hitimisho – muhtasari wa hoja kuu, na sentensi ya kufunga (pendekezo, wito wa hatua).

Viunganishi Muhimu katika Hotuba

Sehemu	Viunganishi Vinavyofaa	Mfano wa Sentensi
Utangulizi	kwamba, kwanza, kwa muhtasari	“Kwanza kabisa, ningependa kuzungumzia faida za kusoma vitabu.”
Hoja ya Kuongeza	na, pia, pamoja na	“Vitabu hutoa maelezo ya kina, na vinahamasisha fikra za ubunifu.”
Hoja ya Kupinga	lakini, ingawa, hata hivyo	“Televisheni inaweza kuwasaidia watu kupata habari haraka, lakini haijui kuwahamasisha kufikiri.”
Sababu / Madhara	kwa sababu, basi, kwa hivyo	“Kwa sababu vitabu vinahitaji usomaji wa kina, basi msomaji anajifunza kuzingatia maelezo.”
Hitimisho	hivyo basi, kwa kumalizia, kwa hiyo	“Hivyo basi, ninapendekeza kila mtu achukue kitabu cha leo badala ya kuangalia televisheni.”

Mfano wa Hotuba – “Faida za Kusoma Vitabu Badala ya Kutazama Televisheni”

Utangulizi
Habari zenu, marafiki. Kwanza, vitabu vinaongeza maarifa; pamoja na hutukuza fikra za ubunifu.

Sehemu Kuu

• Kuongeza Maarifa: Vitabu hutoa maelezo ya kina, kwa sababu yameandikwa na wataalamu. Basi, msomaji anapata ufahamu wa kina zaidi ya kile kinachotolewa na programu za TV.
• Kukuza Fikra za Ubunifu: Kusoma kunahimiza kujiuliza maswali, hata hivyo kutazama TV mara nyingi husababisha kupokea maudhui yaliyopangwa tayari.
• Kuongeza Uwezo wa Lugha: Vitabu hutoa maneno mapya na muundo wa sentensi, basi msomaji anajifunza kutumia lugha kwa ufasaha.

Hitimisho
Kwa kumalizia, kusoma vitabu kunaleta faida nyingi: kunapanua maarifa, kukuza ubunifu, na kuboresha lugha. Hivyo basi, ninapendekeza kila mtu achukue kitabu cha leo badala ya kuangalia televisheni.

Shughuli za Mazoezi ya Kuongea

1. Tambua Viunganishi – Badilisha viunganishi vilivyo katika sentensi zifuatazo na uandike vingine vya aina sawa.
   • “Nilikula chakula, lakini bado nilihisi njaa.”
   • “Alijifunza muda mrefu, basi alipasa mtihani kwa alama nzuri.”
   • “Kwanza tulikwenda sokoni, halafu tunalunua matunda.”
2. Unda Hotuba Fupi – Chagua mada moja (umuhimu wa lishe bora, faida za michezo ya nje, sababu za kuhifadhi mazingira) na andaa hotuba ya dakika 1–2 ukitumia viunganishi angalau 8.
3. Kagua na Rekebisha – Pata hotuba ya mwanafunzi, taja viunganishi vilivyotumika vizuri, viambukizo, na mapendekezo ya kuboresha mtiririko.

---

3. Sehemu ya Kusoma (Reading)

Matini Yanayohitajika Kulingana na Syllabus

• Ujumbe wa umma: alama, viashiria, matangazo, ratiba (timetables), vipeperushi (brochures), viambatisho (flyers).
• Matangazo ya biashara: matangazo, vipeperushi, viambatisho, vipeperushi vya matangazo (advertisements).
• Blogu, makala za magazeti, habari za magazeti, ripoti za habari (news articles).
• Barua rasmi na isiyo rasmi, barua pepe, maombi, malalamiko.
• Ripoti fupi, muhtasari, tathmini (reviews), maelezo ya huduma.
• Ufafanuzi wa hali ya hewa, ratiba ya usafiri, maelezo ya safari, mahojiano (interviews), mazungumzo ya simu (telephone conversations).

Mbinu za Kusoma

• Skimming – kusoma haraka ili kupata muhtasari wa maudhui.
• Scanning – kutafuta taarifa maalum (tarehe, namba, majina).
• Note‑making – kuandika maneno muhimu, muhtasari mfupi, na maelezo ya kipekee.
• Predicting – kutabiri maudhui kwa kuangalia vichwa vya sehemu na picha.
• Ufafanuzi wa Mtazamo & Attitude – kugundua mtazamo wa mwandishi, hisia, na kusudi.

Aina za Maswali ya Kusoma (AO1 & AO2)

Aina ya Swali	Maelezo	AO Inayolengwa
Short‑answer	Jibu la maneno machache au sentensi fupi.	AO1, AO2
Multiple‑matching	Kulinganisha taarifa kutoka sehemu tofauti za maandishi.	AO1, AO2
Note‑making / Summary	Kuandika muhtasari wa kifungu au maandishi yote.	AO2
True/False/Not given	Kuthibitisha taarifa kwa kuzingatia maandishi.	AO1
Multiple‑choice (single answer)	Chagua jibu sahihi kati ya chaguzi nyingi.	AO1

Mfano wa Kifungu na Maswali

Kifungu (mfano)
“Baraza la mji limekuja na mpango mpya wa kusafisha barabara kila Jumatatu na Alhamisi. Lengo ni kupunguza uchafuzi wa hewa na kuongeza usalama wa watembea.”

• Swali 1 (Short‑answer): Baraza la mji litaendesha usafi wa barabara siku ngapi kwa wiki?
  Jumatatu na Alhamisi.
• Swali 2 (True/False): Mpango huu unalenga kupunguza ajali barabarani.
  False – unalenga kupunguza uchafuzi wa hewa.
• Swali 3 (Multiple‑matching): Linganisha “kupunguza uchafuzi wa hewa” na “kuongeza usalama”.
  Sababu → Matokeo.

---

4. Sehemu ya Kuandika (Writing)

Aina za Majukumu ya Kuandika (AO3)

• Barua rasmi (formal letter) – maombi, malalamiko, maelezo ya huduma.
• Barua isiyo rasmi (informal letter) – mawasiliano ya kibinafsi.
• Barua pepe (email) – maombi, malalamiko, maelezo, maoni.
• Ushauri / Maoni (advice, opinion piece).
• Ripoti fupi (report) – taarifa ya matukio, maelezo ya huduma, maelezo ya mazingira.
• Makala ya habari (news article).
• Tathmini (review) – kitabu, filamu, tukio.
• Muhtasari (summary) – kifungu, makala, video transcript.
• Insha ndefu (extended essay) – mada ya kijamii, kiutamaduni, kiuchumi.

Ufafanuzi wa Kila Aina ya Kazi

Aina ya Kazi	Muundo (Paragraphs)	Umuhimu wa Viunganishi	Upeo wa Maneno (Word‑limit)
Barua Rasmi	Utangulizi – Sababu – Maombi – Hitimisho	Sababu → Matokeo (kwa sababu… basi…), Kupinga (hata hivyo…)	≈ 120 maneno (functional)
Barua Isiyo Rasmi	Salamu – Maudhui – Hitimisho	Kuongeza (na, pia), Ufafanuzi (yaani), Ushauri (napendekeza)	≈ 120 maneno
Email	Utangulizi – Sababu/maelezo – Hatua inayopendekezwa – Mwisho	Sababu (kwa sababu), Madhara (basi), Ushauri (ninapendekeza)	≈ 120 maneno
Ripoti fupi	Utangulizi – Matokeo ya utafiti – Hitimisho	Mfuatano wa muda (kwanza, halafu), Madhara (basi), Ushauri (inashauriwa)	≈ 150 maneno
Insha ndefu (Extended)	Utangulizi – Sehemu kuu (anga 2–3 aya) – Hitimisho	Viunganishi vya aina zote (kuongeza, kupinga, sababu, matokeo, ufafanuzi, ulinganisho, ushauri)	≈ 200 maneno

Muhtasari wa Vigezo vya Umarkaji (Writing)

Kipengele	Ushuru wa Alama (W1–W5)
W1 – Content	Uhalisi wa maudhui, kujibu kabisa swali.
W2 – Organisation	Mpangilio wa wazo, matumizi sahihi ya viunganishi, muundo wa aya.
W3 – Language	Ufasaha wa sarufi, msamiati, uandishi, uwasilishaji.
W4 – Register & Tone	Ulinganifu wa lugha na muktadha (rasmi vs isiyo rasmi).
W5 – Mechanics	Uhalali wa tahajia, uandishi wa herufi kubwa, alama za uakisi.

Mfano wa Barua Rasmi (Kituombwa cha 120 maneno)

Utangulizi
Mpendwa Bwana/Mama,
Ninaandika kuomba ruhusa ya kutumia ukumbi wa shule kwa ajili ya warsha ya uhandisi itakayofanyika tarehe 15 Mei.

Sababu
Kwa sababu warsha hii itasaidia wanafunzi kupata ujuzi wa vitendo, basi itachangia kuboresha matokeo ya masomo.

Maombi
Ningependa ukumbi huu kutolewa saa 08:00 hadi 12:00, pamoja na vifaa vya maonyesho.

Hitimisho
Natumaini utaona umuhimu wa ombi hili. Hivyo basi, naomba unijulishe idadi ya masharti yanayohitajika. Asante kwa usikivu wako.

---

5. Sehemu ya Kusikiliza (Listening)

Matini ya Kusikiliza yanayohitajika

• Ujumbe wa umma: matangazo ya baraza, viashiria, ratiba ya basi, taarifa za usafiri.
• Habari za habari: taarifa za habari, mahojiano (interviews), matukio ya kijamii.
• Ujumbe wa kiutamaduni: maelezo ya tamaduni, hadithi fupi, simulizi.
• Ujumbe wa kiutendaji: maelezo ya huduma, maelekezo ya maelezo ya simu, maelezo ya mazungumzo ya simu.
• Ujumbe wa kiutamaduni wa kisiasa: hotuba fupi, maelezo ya kampeni.

Mbinu za Kusikiliza

• Predicting – kutabiri maudhui kwa kuangalia vichwa na muktadha.
• Note‑making – kuandika maneno muhimu, nambari, majina, tarehe.
• Identifying signal words – “kwa sababu”, “basi”, “hata hivyo”, “mwisho”, “kisha”.
• Understanding attitude & purpose – kugundua mtazamo wa msemaji na lengo la ujumbe.

Aina za Maswali ya Kusikiliza (AO3)

Aina ya Swali	Maelezo	AO Inayolengwa
Multiple‑choice (single answer)	Chagua jibu sahihi kutoka kwa chaguzi nyingi.	AO3
Gap‑fill	Jaza nafasi zilizo wazi kwa maneno sahihi kutoka kwenye mazungumzo.	AO3
Matching	Linganisha taarifa (mtazamo, sababu, matokeo) na sehemu za mazungumzo.	AO3
True/False/Not given	Kuthibitisha taarifa kulingana na kile kilichosikika.	AO3

Mfano wa Kipande cha Kusikiliza & Maswali

Kipande (mfano)
“Habari njema! Jiji letu limeanzisha mpango wa usafiri wa baiskeli unaoitwa ‘Baiskeli ya Mjini’. Mpango huu utahusisha kuweka njia za baiskeli zilizopangwa, viashiria vya usalama, na mafunzo ya kuendesha baiskeli salama.”

• Swali 1 (Multiple‑choice): Mpango wa baiskeli unalenga nini?
  a) Kuongeza idadi ya magari
  b) Kuboresha usalama na afya
  c) Kupunguza gharama za usafiri
  Jibu: b) Kuboresha usalama na afya
• Swali 2 (Gap‑fill): “Mpango huu utahusisha kuweka _____ za baiskeli, viashiria vya usalama, na mafunzo.”
  Jibu: “njia”
• Swali 3 (True/False): “Mpango huu utapunguza usafiri wa baiskeli.”
  Jibu: False – unahimiza usafiri wa baiskeli.

---

6. Muhtasari wa Mahitaji ya Syllabus – Orodha ya Ukaguzi kwa Walimu

Sehemu	Matini / Aina ya Kazi Inayohitajika	AO Inayolengwa	Uwezo wa Kufundisha (Mfano wa Kazi)
Reading	Public notices, timetables, advertisements, brochures, blogs, news articles, letters, reports, weather & travel broadcasts.	AO1, AO2	Skimming, scanning, note‑making, true/false, multiple‑matching, short‑answer.
Writing	Formal & informal letters, emails, advice pieces, short reports, news articles, reviews, summaries, extended essays.	AO2 (W1–W5)	Functional writing (≈120 words) & extended writing (≈200 words); marking criteria W1‑W5.
Listening	Public announcements, news broadcasts, interviews, weather reports, travel information, telephone conversations.	AO3	Multiple‑choice, gap‑fill, matching, true/false; focus on gist, detail, attitude.
Speaking (hiari)	Presentation, topic conversation, general conversation; use of linking devices; 1–2 min speech.	AO4	Structure (intro‑body‑conclusion), at least 8 linking devices, clear pronunciation, interaction.

Checklist ya Mipango ya Masomo

• Je, darasa limepata matini ya kila aina (public notice, advertisement, blog, news, letter, report, weather, travel, interview, telephone conversation)?
• Je, mazoezi ya kusoma yanajumuisha skimming, scanning, note‑making, na aina zote za maswali ya AO1 & AO2?
• Je, mazoezi ya kuandika yanahusisha kazi za functional (≈120 maneno) na extended (≈200 maneno) pamoja na rubriki ya W1‑W5?
• Je, mazoezi ya kusikiliza yanashughulikia vipeperushi viwili vya umma, habari, na mazungumzo ya simu, na yanajumuisha maswali ya multiple‑choice, gap‑fill, matching, na true/false?
• Je, darasa linashiriki katika mazoezi ya kuzungumza (presentation, discussion, general conversation) na linatumia viunganishi angalau 8 kwa hotuba?
• Umehakiki kuwa viunganishi vinatumiwa kwa mantiki (sababu‑matokeo, mfuatano, ufafanuzi) katika maandishi na hotuba?
• Umehakiki kuwa maelezo ya ulinganisha, msamiati, na sarufi yanazingatiwa katika rubriki ya umarkaji?

---

7. Rasilimali za Kusaidia Walimu

• Cambridge IGCSE Kiswahili 0262 – Teacher’s Handbook (chapters on AO, paper structure, marking criteria).
• “Cambridge IGCSE Swahili Past Papers” – for practice of all four papers.
• Online audio bank – recordings of public notices, news, interviews, and telephone conversations (available via Cambridge website).
• Linking‑Device Worksheet – printable PDF with sentences to edit.
• Speaking Rubric – AO4 checklist (content, organisation, language, pronunciation, interaction).