Cambridge IGCSE Kiswahili (0262) – Usomaji, Kuandika, Kusikiliza & Kuongea
Lengo la Somo
Kusaidia wanafunzi kutambua, kuchagua na kutafsiri maelezo sahihi kutoka kwenye maandishi rahisi, pamoja na kuendeleza ujuzi wa kuandika, kusikiliza na kuongea unaofaa viwango vya AO 1‑4 katika mtihani wa IGCSE 2025‑2027.
Muhtasari wa Mahitaji ya Syllabus (2025‑2027)
| Komponenti |
Uwanja wa Mtihani |
Urefu wa Muda & Alama |
Assessment Objectives (AO) |
| 1. Usomaji (Reading) |
Paper 1 – 45 dakika, 40 alama |
40 alama |
R1‑R4 (kutambua, kuelewa, kuchambua, kutafsiri) |
| 2. Kuandika (Writing) |
Paper 2 – 45 dakika, 40 alama |
40 alama |
W1‑W5 (maudhui, muundo, msamiati, sarufi, ufasaha) |
| 3. Kusikiliza (Listening) |
Paper 2 – 35‑45 dakika, 30 alama |
30 alama |
L1‑L4 (kuelewa, kukusanya, kutafsiri, kufanya maamuzi) |
| 4. Kuongea (Speaking – hiari) |
Paper 4 – 10 dakika, 15 alama |
15 alama |
S1‑S5 (uwasilishaji, uhalali, muunganisho, ufanisi, mazungumzo) |
Benki ya Aina za Maandishi (Paper 1 – Reading)
| Aina ya Maandishi | Mfano wa Mfupi (Swahili) |
|---|
| Ujumbe wa umma (public notice) | “Wanafunzi, darasa la 10 litakuwa na mtihani wa ziada Jumanne, 20 Juni.” |
| Tangazo (advertisement) | “Ushindani wa uchoraji – Jaza fomu hii, punguzo 20 % kwa wanafunzi.” |
| Barua pepe (email – informal) | “Habari, naomba ushauri kuhusu ratiba ya likizo ya baharini.” |
| Barua rasmi (formal letter) | “Ndugu Mkuu wa Shule, naomba ruhusa ya kusoma likizo.” |
| Ujumbe wa redio/TV (broadcast) | “Kumbukeni hafla ya sherehe ya Tamasha la Mwaka mpya itafanyika Jumatatu.” |
| Habari za magazeti (newspaper article) | “Mkoa wa Dar es Salaam umeanzisha mradi mpya wa maji safi.” |
| Ratiba (timetable) | “Jumatatu – 08:00‑12:00 – Hisabati; 13:00‑15:00 – Kiinsha.” |
| Blog / post ya mtandao | “Safari yangu ya kwanza kwa boti: mafunzo, changamoto na furaha.” |
1. Usomaji – Kutambua Maelezo Sahihi (AO 1 – R1‑R4)
Strategia za Kimsingi
- Somaa kichwa na muhtasari – kupata muhtasari wa jumla.
- Chunguza alama za ufasaha – nukta, koma, alama ya swali, alama ya nukta ya maneno muhimu.
- Tambua maneno muhimu – namba, majina, vitenzi vya wakati, viambishi, viashiria.
- Jibu swali kwa akili yako kwanza – kisha linganisha na chaguzi.
- Tumia “process of elimination” – ondoa majibu yasiyofaa.
Maandishi ya Mfano (Narrative – Ratiba ya Safari)
| Mstari | Maandishi |
|---|
| 1 | Juma aliamua kusafiri kwenda Mombasa mwaka huu. |
| 2 | Alipanga kusafiri tarehe 15 Juni, baada ya kumaliza masomo yake ya darasa la 10. |
| 3 | Rafiki zake watakuwa pamoja naye, lakini mmoja atashiriki tu kwa simu. |
| 4 | Watapanda boti kutoka Bandari ya Mombasa saa kumi na mbili asubuhi. |
| 5 | Safari itachukua masaa sita, na watarudi jioni saa kumi. |
Maswali ya Mfano – AO 1 (R1‑R4)
- Juma aliamua kusafiri kwenda wapi?
- A) Nairobi
- B) Mombasa (Jibu sahihi – mstari 1)
- C) Arusha
- D) Kisumu
AO = R1
- Juma atasafiri tarehe ipi?
- A) 10 Juni
- B) 15 Juni (Jibu sahihi – mstari 2)
- C) 20 Juni
- D) 25 Juni
AO = R2
- Ni saa ngapi boti itapanda?
- A) Saa kumi asubuhi
- B) Saa kumi na mbili asubuhi (Jibu sahihi – mstari 4)
- C) Saa kumi jioni
- D) Saa sita mchana
AO = R3
- Safari itachukua muda gani?
- A) Masaa nne
- B) Masaa sita (Jibu sahihi – mstari 5)
- C) Masaa nane
- D) Masaa kumi
AO = R3
- Rafiki wa Juma atashiriki safari kwa njia gani?
- A) Kwa boti
- B) Kwa ndege
- C) Kwa simu (Jibu sahihi – mstari 3)
- D) Kwa gari
AO = R4
Jibu Sahihi – Jedwali la Marejeleo
| Swali | Jibu Sahihi | Chanzo (Mstari) |
|---|
| 1 | B) Mombasa | 1 |
| 2 | B) 15 Juni | 2 |
| 3 | B) Saa kumi na mbili asubuhi | 4 |
| 4 | B) Masaa sita | 5 |
| 5 | C) Kwa simu | 3 |
2. Kuandika – Kuandika Maandishi ya Kazi (AO 2 – W1‑W5)
Ufafanuzi wa AO 2
- W1 – Maudhui yanayofaa kwa muktadha (maelezo, maoni, muhtasari).
- W2 – Muundo sahihi (utangulizi, mwili, hitimisho) na matumizi ya alama za uandishi.
- W3 – Msamiati, sarufi, na ulinganisha wa formal vs. informal.
- W4 – Ufanisi wa mtazamo (kuhusisha mtangazo, maelezo ya kiuchumi, kiutamaduni, kiafya).
- W5 – Ufasaha wa uandishi (mtiririko wa mawazo, viungo, ufasaha wa maneno).
Upeo wa Maneno na Usajili wa Regista
| Kazi | Upeo wa Maneno | Regista |
|---|
| Barua pepe (functional) | 120‑150 | Informal – rafiki |
| Barua rasmi (formal) | 150‑180 | Formal – mhadhiri |
| Muhtasari (summary) | ≤ 100 | Neutral – taarifa |
| Kumbukumbu / noti (note‑making) | ≤ 80 | Informal – maelezo ya haraka |
| Makala fupi (extended) | 250‑300 | Formal – jarida la shule |
Kazi za Kuandika – Mfano na AO Tag
- Barua pepe (Functional Writing)
Jukumu: Andika barua pepe kwa rafiki yako ukielezea mpango wako wa likizo ya baharini. Tumia maneno ya kuomba maoni, kutoa maelezo ya ratiba, na kumalizia kwa salamu za heshima. (120‑150 maneno)
AO = W1, W2, W3
- Barua rasmi (Formal Writing)
Jukumu: Andika barua rasmi kwa mkuu wa shule ukimuomba ruhusa ya kusoma likizo ya miezi mitatu. (150‑180 maneno)
AO = W1, W2, W3, W5
- Muhtasari (Summary)
Jukumu: Toa muhtasari wa makala “Faida za kusafiri kwa boti” katika maneno yasiyozidi 100. (≤ 100 maneno)
AO = W1, W4
- Kumbukumbu / Noti (Note‑making)
Jukumu: Andika noti za muhimu kutoka kwenye tangazo la shule lililofuatia. Tumia vichwa vya sehemu (e.g., “Tarehe”, “Mahali”, “Hatua”). (≤ 80 maneno)
AO = W2, W4
- Makala fupi (Extended Writing)
Jukumu: Andika makala ya “Faida za kusafiri kwa boti” kwa ajili ya jarida la shule. Jumuisha utangulizi, hoja kuu (kiuchumi, kiutamaduni, kiafya) na hitimisho. (250‑300 maneno)
AO = W1, W2, W3, W4, W5
Alama za Tathmini (AO 2)
| AO | Alama za Tathmini |
|---|
| W1 | Uhalisi wa maudhui, uwazi wa maelezo, usahihi wa maoni. |
| W2 | Muundo sahihi (salamu, utangulizi, mwili, hitimisho) na alama za ufasaha. |
| W3 | Matumizi sahihi ya msamiati, viambishi, na sarufi (formal vs informal). |
| W4 | Uhusiano wa maudhui na muktadha (kiuchumi, kiutamaduni, kiafya). |
| W5 | Ufasaha wa mtiririko (viungo, muunganisho wa mawazo). |
3. Kusikiliza – Kujibu Maswali ya Audio (AO 3 – L1‑L4)
Muundo wa Listening Component (Paper 2)
- Wakati: 35‑45 dakika
- Alama: 30 alama (kila swali 1 alama, baadhi ya maswali 2 alama)
- Muundo: 4 sehemu – short‑answer, gap‑fill, multiple‑matching, multiple‑choice
- Ushuru: Mpya wa kurekodiwa (audio) unapatikana katika kifaa cha kisasa cha kisasa, na wanafunzi wanaruhusiwa kusikiliza mara mbili kwa kila sehemu.
Script ya Mfano (Audio – Tangazo la Matukio)
Mwalimu: “Wanafunzi, kumbukeni kuwa mafunzo ya ziada yatakuwa siku ya Jumanne, tarehe 20 Juni, kuanzia saa nane asubuhi hadi saa kumi na mbili mchana. Tafadhali jiandikishe katika chumba cha maelezo kinachopatikana katika ofisi ya Maktaba. Maswali yoyote ya ziada mnaweza kuuliza kupitia barua pepe ya shule: info@school.co.tz.”
Maswali ya Listening – AO 3 (L1‑L4)
- Short‑answer (L1) – Ni siku gani mafunzo ya ziada yatafanyika?
Jibu: Jumanne, 20 Juni
- Gap‑fill (L2) – Jaza sehemu zilizoachwa wazi: “Mafunzo ya ziada yataanza saa _____ asubuhi.”
Jibu: nane
- Multiple‑matching (L3) – Chagua chaguo sahihi kwa kila taarifa:
- Mahali pa kujiandikisha:
A) Ofisi ya Maktaba B) Ukumbi wa Idara C) Chumba cha maelezo
- Barua pepe ya mawasiliano:
A) info@school.co.tz B) info@school.co.tz C) contact@school.co.tz D) admin@school.co.tz
- Multiple‑choice (L4 – Inference) – Kwa nini walimu wameamua kufanya mafunzo ya ziada?
- A) Kwa sababu darasa limechelewa.
- B) Kwa sababu kuna mtihani wa mwisho.
- C) Kwa sababu kuna mada ngumu inayohitaji ufafanuzi zaidi.
- D) Kwa sababu wana likizo.
Alama za Tathmini (AO 3)
| AO | Alama za Tathmini |
|---|
| L1 | Kukusanya taarifa maalum (tarehe, siku, muda). |
| L2 | Kujaza nafasi zilizoachwa wazi kwa neno sahihi. |
| L3 | Kutambua uhusiano wa taarifa na chaguo sahihi. |
| L4 | Kufanya maamuzi ya kiutafiti (sababu, lengo). |
4. Kuongea – Mazungumzo ya Kawaida (AO 4 – S1‑S5) – Hiari
Muundo wa Speaking Component (Paper 4 – 10 dakika)
- Part 1 – Warm‑up (2 dakika) – Maswali ya maelezo ya msingi (jina, shule, hobby). AO = S1, S2
- Part 2 – Cue‑card (3‑4 dakika) – Mwanafunzi anapewa mada, anaandaa kwa sekunde 1, kisha anazungumza kwa dakika 1‑2. AO = S1‑S3
- Part 3 – Discussion (3‑5 dakika) – Mwalimu anauliza maswali yanayohusiana na mada ya Part 2; mazungumzo ya kundi. AO = S3‑S5
Template ya Cue‑Card (AO 4 – S1, S2)
Mada: “Describe a memorable journey you have taken.”
Muongozo (sekunde 1):
- Mahali ulilipotea (nchi, jiji, eneo la asili).
- Licha ya safari (kwa nini ilikuwa ya kipekee?).
- Watu waliokuwepo (marafiki, familia, wageni).
- Matukio muhimu (shughuli, changamoto, furaha).
- Ujumbe wa kibinafsi (ulijifunza nini?).
Maswali ya Majadiliano (AO 4 – S3‑S5)
- Je, unadhani safari zinaweza kuboresha uhusiano wa kifamilia? Kwa nini?
- Ni faida gani za kusafiri kwa boti ikilinganishwa na ndege?
- Unapendelea kusafiri peke yako au na marafiki? Eleza sababu.
- Je, unaamini kwamba utalii unaathiri tamaduni za wenyeji? Toa mifano.
- Ni hatua zipi za usalama ambazo unazichukua unapofanya safari ya usiku?
Rubric ya Kuongea (AO 4)
| Kipengele | Ulinganifu (1‑5) | Maelezo |
|---|
| S1 – Uwasilishaji wa Mawazo | 1‑5 | Uwezo wa kuwasilisha maudhui kwa uwazi, muundo wa mantiki, na kuendelea bila kusahau. |
| S2 – Uhalali wa Lugha | 1‑5 | Matumizi sahihi ya sarufi, msamiati, na alama za ufasaha. |
| S3 – Muunganisho wa Mawazo | 1‑5 | Uwezo wa kutumia viungo (kwa mfano “hata hivyo”, “kwa sababu”, “pamoja na”) kuunganisha sentensi. |
| S4 – Ufanisi wa Mawasiliano | 1‑5 | Uwezo wa kujibu maswali ya mwalimu kwa kina, kutoa maoni, na kuonyesha uwezo wa mazungumzo ya makini. |
| S5 – Ustadi wa Mazungumzo | 1‑5 | Uwezo wa kuanzisha, kuendeleza, na kumalizia mazungumzo kwa muundo unaofaa, pamoja na uwezo wa kuwasiliana na mtazamaji. |
Muhtasari wa Hatua za Maendeleo
- Imetolewa sehemu zote nne za kipengele (Usomaji, Kuandika, Kusikiliza, Kuongea) kulingana na mahitaji ya Paper 1, Paper 2, Paper 2 (Listening) na Paper 4 (Speaking).
- Kila zoezi lina AO tag (R1‑R4, W1‑W5, L1‑L4, S1‑S5) ili kurahisisha ufuatiliaji wa viwango.
- Benki ya aina za maandishi imeongezwa ili kuwasaidia wanafunzi kujifunza muktadha wa kiutamaduni na wa kila siku.
- Kazi za kuandika zimezidiwa ili kujumuisha summary, note‑making, formal letter, informal email, extended article pamoja na maelekezo ya maneno na regista.
- Sehemu ya kusikiliza inafuata muundo sahihi wa Paper 2 – Listening (35‑45 dakika, 30 alama) na ina maelezo ya aina za maswali.
- Sehemu ya kuongea imeainishwa kwa muundo wa tiga‑sehemu, rubric kamili, na maswali ya mazungumzo yanayolenga AO S1‑S5.